Nếu ví đầu nén là trái tim, dầu là máu, thì két giải nhiệt (Oil Cooler) chính là “làn da” giúp máy nén khí thoát nhiệt. Trong quá trình nén khí, nhiệt lượng sinh ra là cực lớn (dầu có thể nóng lên tới 90-100 độ C). Két giải nhiệt có nhiệm vụ hạ nhiệt độ dầu xuống mức an toàn (khoảng 60-70 độ C) trước khi đưa quay trở lại làm mát đầu nén.

Tại PSI Việt Nam, chúng tôi chứng kiến không ít doanh nghiệp phải thay cả cụm đầu nén trị giá hàng trăm triệu đồng chỉ vì chủ quan không vệ sinh két giải nhiệt định kỳ. Khi két bị tắc, nhiệt độ dầu tăng không kiểm soát, làm dầu biến chất, mất khả năng bôi trơn, dẫn đến bó cứng trục vít.

Vậy làm sao biết két đang bị tắc? Tắc bên trong hay bên ngoài? Và xử lý thế nào cho đúng? Hãy cùng PSI đi sâu vào chi tiết.

Két giải nhiệt máy nén khí là gì và tại sao nó quan trọng?

Tóm tắt nhanh: Két giải nhiệt (Oil Cooler/Radiator) là bộ phận trao đổi nhiệt dạng cánh tản nhiệt (đối với máy làm mát bằng gió) hoặc dạng ống chùm/tấm (đối với máy làm mát bằng nước). Chức năng chính là làm mát dầu tuần hoàn và khí nén đầu ra. Nếu két bị tắc, nhiệt lượng không được giải phóng, gây lỗi High Temperature và dừng máy khẩn cấp.

Đa số máy nén khí trục vít tại Việt Nam sử dụng Két giải nhiệt nhôm (Air-cooled). Cấu tạo của nó gồm các đường ống dẫn dầu nhỏ li ti chạy zic-zac, bên ngoài là các lá nhôm tản nhiệt mỏng để gió thổi qua. Chính cấu tạo “nhỏ và khít” này khiến nó rất dễ bị tắc nghẽn

Dấu hiệu nhận biết Két giải nhiệt đang bị tắc

Không cần tháo máy ra, bạn vẫn có thể chẩn đoán được bệnh dựa trên các triệu chứng lâm sàng sau đây. PSI Việt Nam chia sẻ mẹo kiểm tra nhanh:

1. Chênh lệch nhiệt độ (Delta T) thấp bất thường

Hãy sờ tay (cẩn thận nóng) hoặc dùng súng bắn nhiệt kiểm tra nhiệt độ tại ống dầu VÀO và ống dầu RA khỏi két.

Bình thường: Dầu vào 90°C -> Dầu ra 60°C (Chênh lệch 20-30 độ). Két hoạt động tốt.
Bất thường: Dầu vào 95°C -> Dầu ra 90°C (Chênh lệch quá thấp).
- Kết luận: Két bị tắc nghẽn, hiệu suất trao đổi nhiệt kém, dầu đi qua két nhưng không được làm mát.

2. Máy nén khí bị nóng nhưng gió thổi ra… mát

Quạt làm mát vẫn quay vù vù, nhưng luồng gió thổi ra từ trên nóc máy (hoặc bên hông) lại không nóng, chỉ âm ấm hoặc mát.

Kết luận: Bụi bẩn đã bịt kín các khe hở lá tản nhiệt (tắc bên ngoài), gió không thể đi xuyên qua két để lấy nhiệt đi.

3. Áp lực dầu thấp

Nếu két bị tắc bên trong đường ống dầu, dòng chảy bị cản trở, lượng dầu về đầu nén không đủ, gây tiếng ồn lớn và nhiệt độ tăng vọt chỉ sau vài phút khởi động.

Xem ngay: Bao lâu cần thay dầu máy nén khí?

Nguyên nhân gây tắc két giải nhiệt: Tắc ngoài và Tắc trong

Để xử lý triệt để, chúng ta phải phân biệt rõ hai loại tắc nghẽn này.

1. Tắc bên ngoài (External Clogging) – Do môi trường

Đây là lỗi phổ biến nhất ở Việt Nam do môi trường nhà xưởng nhiều bụi.

Nguyên nhân: Bụi đất, bụi vải, bụi gỗ, bụi xi măng, lông thú vật… bám vào các nan tản nhiệt. Lâu ngày kết hợp với hơi ẩm hoặc dầu mỡ tạo thành một lớp “tường đất” bịt kín mặt két.
Hậu quả: Gió từ quạt làm mát bị chặn lại, không thể thổi xuyên qua két.

2. Tắc bên trong (Internal Clogging) – Do dầu bẩn (Nguy hiểm hơn)

Lỗi này khó phát hiện hơn và xử lý phức tạp hơn.

Nguyên nhân:
- Keo dầu (Varnish): Dùng dầu kém chất lượng hoặc quá hạn thay dầu, dầu bị oxy hóa tạo thành lớp keo như vecni bám vào thành ống đồng/nhôm bên trong.
- Cặn Carbon: Dầu bị cháy ở nhiệt độ cao tạo thành muội than làm hẹp đường ống.
- Pha trộn dầu: Đổ lẫn lộn các loại dầu khác nhau gây kết tủa hóa học, đóng cục trong két.
Hậu quả: Dầu không lưu thông được hoặc lưu thông rất chậm. Lớp keo dầu đóng vai trò như lớp cách nhiệt, ngăn cản dầu truyền nhiệt ra vỏ nhôm.

Tham khảo thêm:Máy nén khí bị keo dầu: Nguyên nhân và cách súc rửa hệ thống

Quy trình vệ sinh két giải nhiệt chuẩn chuyên gia PSI

Tùy vào tình trạng tắc mà chúng ta có phương án xử lý khác nhau. Dưới đây là quy trình mà kỹ thuật viên PSI Việt Nam áp dụng.

Phương án 1: Vệ sinh két bị bụi bẩn (Tắc ngoài)

Dành cho trường hợp máy nóng do bụi bám bề mặt.

Dùng khí nén: Sử dụng súng xịt khí nén áp lực vừa phải (5-6 bar), xịt ngược chiều với hướng gió của quạt làm mát. Xịt từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài để đẩy bụi ra.
- Lưu ý: Không để súng quá gần hoặc áp lực quá mạnh làm bẹp các lá nhôm tản nhiệt.
Dùng máy rửa xe (Áp lực nước): Nếu bụi quá bết dính, cần tháo két ra ngoài, dùng máy rửa xe xịt rửa. Cần dùng dung dịch tẩy rửa nhôm chuyên dụng để làm sáng bề mặt.
- Cảnh báo: Tuyệt đối cẩn thận không làm rách lá nhôm. Phải sấy thật khô két trước khi lắp lại.

Phương án 2: Súc rửa hóa chất tuần hoàn (Tắc trong) – Recommended

Đây là giải pháp “Insight” quan trọng nhất để cứu két bị keo dầu. Rất nhiều khách hàng rửa bên ngoài sạch bóng nhưng máy vẫn nóng, chính là do chưa làm bước này.

Chuẩn bị:

Hóa chất tẩy rửa chuyên dụng (Tẩy cặn dầu/Varnish Remover) an toàn cho nhôm. Tuyệt đối không dùng Axit mạnh ăn mòn kim loại.
Bơm tuần hoàn hóa chất.
Thùng chứa dung dịch.

Các bước thực hiện:

Tháo rời két: Tách két giải nhiệt ra khỏi máy nén khí. Bịt kín các đầu khí nén, chỉ để hở 2 đầu đường dầu vào/ra.
Đấu nối bơm: Kết nối đầu bơm hóa chất vào đường dầu VÀO của két, đường dầu RA xả về thùng chứa (tạo vòng tuần hoàn kín).
Chạy tuần hoàn: Bật bơm để hóa chất chạy tuần hoàn trong két từ 2 – 4 tiếng (tùy độ bẩn). Hóa chất sẽ làm mềm và tan chảy lớp keo dầu, cặn bẩn bám trong thành ống. có thể gia nhiệt dung dịch lên 40-50 độ C để tăng hiệu quả.
Súc rửa lại: Xả bỏ hóa chất. Bơm nước sạch hoặc dầu rửa vào chạy tuần hoàn để đẩy hết cặn bẩn và hóa chất tồn dư ra ngoài.
Thổi khô và lắp lại: Dùng khí nén thổi khô bên trong két. Lắp lại vào máy, châm dầu mới và chạy thử.

Một số lưu ý “Sống còn” khi vệ sinh két làm mát dầu

Là đơn vị có kinh nghiệm xương máu, PSI cảnh báo bạn những điều sau:

Chọn đúng hóa chất: Két giải nhiệt máy nén khí thường làm bằng Nhôm. Nếu bạn dùng hóa chất tẩy cặn nồi hơi (thường có tính Axit mạnh) hoặc dung dịch thông cống sút ăn mòn, két sẽ bị thủng (xì dầu) chỉ sau vài tuần sử dụng. Hãy liên hệ PSI để mua hóa chất chuyên dụng tẩy keo dầu.
Không tháo két khi máy còn áp suất: Đảm bảo áp suất trong máy về 0 bar trước khi tháo bất kỳ con ốc nào.
Thay gioăng phớt: Khi tháo két, các gioăng cao su (O-ring) ở mặt bích thường sẽ bị hỏng hoặc chai cứng. Hãy chuẩn bị sẵn gioăng mới để thay thế, tránh rò rỉ dầu khi lắp lại.

Khi nào cần thay mới Két giải nhiệt?

Mặc dù súc rửa hóa chất có thể phục hồi 80-90% hiệu suất, nhưng có những trường hợp PSI Việt Nam khuyên bạn nên thay mới:

Két bị thủng (xì dầu): Hàn vá két nhôm rất khó và không bền. Áp lực dầu trong máy lên tới 8-10 bar, vết hàn rất dễ bị bục lại.
Tắc nghẽn vĩnh viễn: Két bị đóng cặn bê tông quá cứng, ngâm hóa chất 24h không tan.
Lá tản nhiệt mục nát: Do môi trường hóa chất ăn mòn, các lá nhôm mủn ra, chạm tay vào là rụng. Lúc này khả năng tản nhiệt gần như bằng không.

Giải pháp phòng ngừa máy nén khí bị nóng vào mùa hè

Để không phải loay hoay súc rửa két giữa trưa hè nóng bức, PSI khuyên bạn:

Vệ sinh bề mặt két hàng tuần: Dùng súng xịt khí thổi bụi. Việc này chỉ tốn 10 phút nhưng giữ hiệu suất máy luôn cao.
Thay dầu đúng hạn: Dùng dầu chính hãng hoặc dầu tổng hợp cao cấp để hạn chế tạo keo, cặn.
Cải tạo phòng máy: Lắp ống thoát khí nóng (duct) đưa gió nóng ra ngoài trời. Đảm bảo nhiệt độ phòng máy không quá 40°C.
Lắp thêm lọc bụi sơ cấp: Lắp tấm lưới lọc bụi ở cửa hút gió của vỏ máy để ngăn bụi thô bám vào két.

Kết luận

Két giải nhiệt bị tắc là “kẻ thù thầm lặng” giết chết máy nén khí của bạn bằng nhiệt độ. Việc vệ sinh két giải nhiệt không chỉ là xịt bụi bên ngoài, mà quan trọng nhất là súc rửa sạch sẽ đường dầu bên trong bằng quy trình hóa chất chuẩn.

Nếu máy nén khí của bạn đang gặp tình trạng nhiệt độ cao, đã vệ sinh bên ngoài mà không hết, khả năng cao két đã bị tắc trong (keo dầu).

Bạn cần dịch vụ súc rửa két chuyên nghiệp?

Đừng mạo hiểm tự pha chế hóa chất nếu bạn không có kinh nghiệm. Hãy để các chuyên gia của PSI Việt Nam giúp bạn.

Chúng tôi cung cấp:

Dịch vụ súc rửa két giải nhiệt tuần hoàn tận nơi bằng bơm chuyên dụng.
Cung cấp hóa chất tẩy rửa két nhôm an toàn, hiệu quả cao.
Cung cấp két giải nhiệt thay thế (chính hãng và OEM) cho mọi dòng máy: Atlas Copco, Hitachi, Kobelco, Fusheng…

Liên hệ ngay với PSI Việt Nam để “hạ nhiệt” cho hệ thống khí nén của bạn trước khi mùa hè tới!

Xem ngay: Dịch vụ Đại tu, phục hồi cụm nén máy nén khí trục vít không dầu

Bản quyền bài viết thuộc về PSI Việt Nam. Mọi sự sao chép vui lòng ghi rõ nguồn.