Trong hơn một thập kỷ làm nghề dịch vụ kỹ thuật máy nén khí tại PSI Việt Nam, câu hỏi mà tôi nhận được nhiều nhất không phải là “Máy này giá bao nhiêu?”, mà là: “Tại sao khí nén đầu ra lại có dầu?” hoặc “Tại sao máy nén khí bị hao dầu nhanh thế?”.

Đây thực sự là một cơn ác mộng đối với các nhà máy sản xuất. Khí nén lẫn dầu không chỉ làm hao hụt lượng dầu bôi trơn đắt tiền, khiến máy nóng và dễ hỏng, mà nguy hiểm hơn, nó phá hủy các thiết bị khí nén phía sau (van, xi lanh), làm hỏng sản phẩm cuối cùng (đặc biệt trong ngành thực phẩm, dệt may, sơn tĩnh điện, y tế).

Nhiều anh em kỹ thuật mới vào nghề hoặc chủ doanh nghiệp thường quy chụp ngay cho “Lọc tách dầu bị hỏng”. Điều này đúng, nhưng chưa đủ. Thực tế tại PSI Việt Nam, chúng tôi gặp những ca thay lọc tách mới tinh vẫn bị phun dầu ầm ầm.

Bài viết này, tôi sẽ đứng dưới góc độ kỹ thuật chuyên sâu nhưng diễn giải một cách bình dân nhất, giúp bạn hiểu tường tận nguyên nhân và cách khắc phục tình trạng khí nén bị lẫn dầu.

Khí nén đầu ra bị lẫn dầu là gì?

Tóm tắt nhanh: Hiện tượng khí nén đầu ra bị lẫn dầu (Oil Carryover) là tình trạng lượng dầu còn sót lại trong khí nén sau khi ra khỏi máy nén khí vượt quá mức tiêu chuẩn (thường > 3ppm).

6 Nguyên nhân chính bao gồm:

Lọc tách dầu (Separator) bị hỏng, thủng hoặc kém chất lượng.
Đường hồi dầu (Scavenge line) bị tắc nghẽn hoặc lắp sai vị trí.
Mức dầu trong bình chứa quá cao.
Nhiệt độ dầu quá cao làm dầu bị loãng và bay hơi.
Van áp suất tối thiểu (MPV) bị hỏng gây vận tốc khí quá lớn.
Sử dụng sai loại dầu (dầu tạo bọt).

Hậu quả “tiền tấn” nếu lờ đi việc khí nén nhiễm dầu

Trước khi đi vào kỹ thuật, hãy nhìn vào ví tiền của doanh nghiệp bạn. Dầu đi ra ngoài đường ống gây ra:

Tăng chi phí vận hành: Bạn phải châm dầu liên tục. Dầu máy nén khí trục vít chính hãng không hề rẻ.
Hỏng thiết bị hạ nguồn: Dầu làm trương nở gioăng cao su của các van điện từ, làm tắc nghẽn các bộ lọc đường ống và làm hỏng máy sấy khí (đặc biệt là chết hạt hút ẩm).
Rủi ro cháy nổ: Nồng độ hơi dầu cao trong đường ống áp suất cao là một nguy cơ tiềm ẩn.

Phân tích 6 nguyên nhân khiến khí nén bị lẫn dầu (Góc nhìn chuyên gia)

Dựa trên kinh nghiệm thực chiến xử lý hàng ngàn ca bệnh tại PSI Việt Nam, tôi sẽ phân tích sâu từng nguyên nhân để bạn tự kiểm tra.

1. Sự cố ở Lọc tách dầu (Air/Oil Separator) – Nguyên nhân phổ biến nhất

Lọc tách dầu là “chốt chặn” cuối cùng giữ dầu lại trong bình và chỉ cho khí đi ra.

Lọc bị thủng/bục: Do áp suất quá cao hoặc lọc kém chất lượng, giấy lọc bị rách khiến dầu đi thẳng ra ngoài.
Lọc bị nghẹt (bão hòa): Khi lọc quá cũ hoặc dùng quá giờ quy định, các sợi thủy tinh mất khả năng tách dầu. Áp suất chênh lệch (Delta P) qua lọc lớn cũng có thể ép dầu đi qua.
Lắp đặt sai: Gioăng của lọc tách không kín, hoặc đĩa chặn bị hở khiến dầu “đi tắt” qua khe hở mà không chui qua giấy lọc.

Gợi ý từ PSI: Luôn kiểm tra đồng hồ chênh áp. Nếu chênh áp > 0.8 bar, hãy thay lọc ngay lập tức. Tham khảo thêm: Cách phân biệt lọc tách dầu chính hãng và hàng nhái

2. Đường hồi dầu (Scavenge Line) – “Kẻ phá hoại thầm lặng”

Đây là nguyên nhân mà 70% thợ không chuyên thường bỏ qua. Lọc tách dầu sẽ giữ lại một lượng dầu ở đáy của nó. Đường hồi dầu có nhiệm vụ hút lượng dầu này trả về đầu nén.

Tắc đường hồi: Nếu đường ống này bị tắc (do keo dầu, cặn bẩn), dầu tích tụ dưới đáy lọc tách sẽ dâng lên cao dần. Khi đầy, luồng khí nén sẽ cuốn lượng dầu này đi ra ngoài.
Van một chiều đường hồi bị hỏng: Trên đường ống này luôn có 1 van một chiều. Nếu van này hỏng (luôn mở), khi máy dừng hoặc chạy không tải, dầu từ đầu nén sẽ trào ngược lại vào lọc tách, làm ngập lọc.
Lắp sai độ sâu: Ống hồi dầu cắm vào lọc tách phải cách đáy lọc khoảng 2-3mm. Nếu cắm quá cao -> không hút hết dầu. Nếu cắm quá thấp chạm đáy -> bị bịt kín không hút được.

3. Mức dầu trong bình quá cao

Nguyên lý rất đơn giản: Bình dầu cần không gian để tách dầu sơ cấp (tách bằng lực ly tâm và trọng lực).

Nếu bạn đổ dầu quá vạch đỏ (Max), không gian tách khí bị thu hẹp. Dầu sóng sánh và bị cuốn trực tiếp vào lọc tách với lượng quá lớn, khiến lọc bị quá tải (ngập dầu).

Bài viết liên quan: Bao lâu cần thay dầu máy nén khí?

4. Nhiệt độ máy nén khí quá cao

Khi máy chạy ở nhiệt độ 100°C – 105°C, dầu trở nên rất loãng và dễ bay hơi dạng sương mù. Các hạt dầu lúc này nhỏ li ti hơn mức thiết kế của lọc tách, khiến chúng dễ dàng “lách” qua lưới lọc đi ra ngoài. Hơn nữa, nhiệt độ cao làm giảm tuổi thọ của giấy lọc tách, khiến nó nhanh hỏng.

Tham khảo: Nhiệt độ dầu máy nén khí trục vít bao nhiêu là chuẩn?

5. Van áp suất tối thiểu (Minimum Pressure Valve – MPV) gặp sự cố

Đây là kiến thức chuyên sâu ít người để ý. Van MPV có nhiệm vụ duy trì áp suất trong bình dầu tối thiểu khoảng 4-4.5 bar khi khởi động.

Tại sao nó quan trọng? Lọc tách dầu hoạt động hiệu quả nhất ở áp suất cao (khí bị nén lại, thể tích nhỏ, vận tốc đi qua lọc chậm).
Nếu van MPV bị kẹt mở sớm, khí nén đi qua lọc tách với vận tốc rất cao (do áp suất thấp, thể tích khí lớn). Vận tốc lớn sẽ cuốn phăng dầu đi qua lớp giấy lọc trước khi nó kịp ngưng tụ lại.

6. Chất lượng dầu không đạt chuẩn (Dầu tạo bọt)

Nếu bạn dùng dầu rẻ tiền, dầu thủy lực thay cho dầu máy nén khí chuyên dụng, hoặc trộn lẫn các loại dầu:

Dầu sẽ bị tạo bọt (Foaming). Bọt khí lẫn dầu sẽ dâng lên rất nhanh trong bình dầu và tràn qua lọc tách. Lọc tách chỉ tách được dạng sương dầu, không tách được bọt dầu.

Quy trình 5 bước kiểm tra và xử lý của PSI Việt Nam

Khi khách hàng gọi điện báo lỗi hao dầu, kỹ thuật viên của PSI sẽ không bảo thay đồ ngay. Chúng tôi tuân thủ quy trình sau để tiết kiệm chi phí cho khách hàng:

Bước 1: Kiểm tra mức dầu và loại dầu

Dừng máy, đợi hết áp suất và bọt tan hết. Mức dầu chuẩn nên nằm ở giữa hai vạch kính thăm dầu. Nếu quá đầy, xả bớt. Nếu dầu có màu lạ hoặc nhiều bọt, cần thay thế dầu mới.

Bước 2: Kiểm tra đường hồi dầu (Quan trọng)

Khi máy đang chạy có tải, sờ tay vào đường ống hồi dầu. Nếu thấy ống ấm/nóng và có cảm giác rung nhẹ (dầu đang chảy bên trong) là tốt. Nếu ống lạnh ngắt nghĩa là đường hồi bị tắc.

Thao tác: Tháo ống hồi, vệ sinh van một chiều, thông nòng ống dẫn.

Bước 3: Kiểm tra nhiệt độ vận hành

Đảm bảo máy chạy ổn định ở 75°C – 85°C. Nếu máy quá nóng, cần vệ sinh két giải nhiệt và kiểm tra van hằng nhiệt.

Bước 4: Kiểm tra van áp suất tối thiểu

Quan sát đồng hồ áp suất khi khởi động. Nếu áp suất trong bình tăng lên từ từ ngay từ 0 bar lên đến áp làm việc thì van MPV có thể bị hỏng (bình thường áp phải giữ ở 4 bar một lúc rồi mới tăng tiếp hoặc khí mới được cấp ra hệ thống).

Bước 5: Kiểm tra và thay thế Lọc tách dầu

Sau khi loại trừ các nguyên nhân trên mà vẫn bị dầu, lúc này mới tiến hành tháo lọc tách.

Kiểm tra xem lọc có bị móp méo, thủng không.
Kiểm tra gioăng đệm có bị rách hoặc thiếu dây tiếp mát (gây tĩnh điện cháy lọc) hay không.
Thay thế bằng phụ tùng máy nén khí chính hãng hoặc OEM chất lượng cao do PSI cung cấp.

Lời khuyên từ chuyên gia để hệ thống khí nén luôn “Sạch”

Để tránh tình trạng “mất bò mới lo làm chuồng”, PSI Việt Nam khuyến nghị các doanh nghiệp:

Bảo dưỡng định kỳ đúng hạn: Đừng cố chạy lọc tách quá số giờ quy định (thường là 3000h – 6000h tùy loại). Tiền dầu hao hụt còn đắt hơn tiền cái lọc.
Sử dụng phụ tùng chất lượng: Đừng ham rẻ mua các loại lọc gia công sơ sài. Độ tinh lọc kém sẽ khiến bạn trả giá bằng chất lượng sản phẩm.
Xả nước đáy bình thường xuyên: Nước trong bình dầu nhiều cũng làm dâng mức chất lỏng, gây trào dầu.

PSI Việt Nam tự hào là đơn vị có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cung cấp máy nén khí, phụ tùng và dịch vụ sửa chữa bảo dưỡng. Chúng tôi không chỉ bán sản phẩm, chúng tôi bán giải pháp để hệ thống của bạn vận hành bền bỉ nhất.

Kết luận

Hiện tượng khí nén đầu ra bị lẫn dầu là một lỗi phức tạp, tổng hòa của nhiều yếu tố từ cơ học, nhiệt học đến hóa học (dầu). Việc bắt đúng bệnh đòi hỏi kinh nghiệm và sự tỉ mỉ.

Nếu bạn đã thử kiểm tra các bước trên mà vẫn chưa khắc phục được, hoặc bạn cần một đơn vị chuyên nghiệp để bảo dưỡng tổng thể hệ thống, đừng ngần ngại liên hệ với PSI Việt Nam. Đội ngũ kỹ thuật của chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ 24/7.

Bạn muốn tư vấn thêm?